قوی‌ترین گزینه‌های موضعی برای لک، هیدروکینون و رتینوئید تجویزی‌اند که هر دو نسخه می‌خواهند. بین محصولات بدون نسخه، ترکیب ترانگزامیک اسید و نیاسینامید بیشترین اثر را روی لک مقاوم دارد. ولی هیچکدام بدون ضد آفتاب روزانه نتیجه‌ی ماندگار نمی‌دهند.
- «قوی‌تر» یعنی احتمال تحریک بیشتر، و پوست تحریک‌شده لک تازه می‌سازد.
- نوع لک تعیین می‌کند کدام ماده جواب می‌دهد، نه قدرت ماده.
- زیر سه ماه، هیچ درمان لکی قابل قضاوت نیست.
فهرست مطالب
اول نوع لک را بشناس
| نوع لک | ظاهر | ماده‌ی مناسب |
|---|---|---|
| لک بعد از جوش (PIH) | نقطه‌ای، جای جوش قبلی | نیاسینامید، آزلائیک، آربوتین |
| لک آفتاب | لکه‌های پراکنده روی گونه و پیشانی | ویتامین C، رتینوئید، آربوتین |
| ملاسما | لکه‌های بزرگ و قرینه | ترانگزامیک + ضد آفتاب سخت‌گیرانه |
| کک‌ومک | نقطه‌های ریز ژنتیکی | محافظت از آفتاب؛ درمان موضعی کم‌اثر |
مواد، از ملایم تا قوی
- نیاسینامید: ملایم‌ترین، برای همه‌ی پوست‌ها. راهنما.
- آلفا آربوتین: ملایم و مناسب استفاده‌ی طولانی. راهنما.
- ویتامین C: صبح، آنتی‌اکسیدان و روشن‌کننده. راهنما.
- ترانگزامیک اسید: مؤثرترین گزینه‌ی بدون نسخه برای لک مقاوم. راهنما.
- آزلائیک اسید: وقتی پوست هم‌زمان جوش دارد.
- رتینوئید: قوی، شب، با دوره‌ی سازگاری. شروع درست.
- هیدروکینون: قوی‌ترین، ولی نسخه‌ای و با محدودیت مدت مصرف.
چرا «قوی‌تر» همیشه بهتر نیست؟
پوست تحریک‌شده، رنگدانه‌ی بیشتری می‌سازد. یعنی کرم قوی که پوست را ملتهب کند، می‌تواند لک را بدتر کند — به‌خصوص روی پوست‌های تیره‌تر که مستعد لک بعد از التهاب‌اند.
راه درست: از ملایم شروع کن، سه ماه ادامه بده، و فقط اگر نتیجه نگرفتی یک پله بالا برو.
برنامه‌ی واقع‌بینانه‌ی سه‌ماهه
- صبح: شستشو ← سرم ضد لک (نیاسینامید یا ترانگزامیک) ← مرطوب‌کننده ← ضد آفتاب.
- شب‌های زوج: آزلائیک یا آربوتین.
- شب‌های فرد: مرطوب‌کننده‌ی ساده؛ پوست هم به استراحت نیاز دارد.
- عکس ماهانه در نور ثابت بگیر.
بدون مرحله‌ی چهارمِ صبح، بقیه بی‌فایده است — دلیلش در ضد آفتاب و لک.
کی سراغ پزشک برویم؟
اگر بعد از سه تا شش ماه درمان منظم تغییری ندیدی، اگر لک وسیع و قرینه است، یا اگر لک ناگهانی و بدون دلیل ظاهر شده، متخصص پوست باید ببیند. درمان‌های مطبی (پیلینگ، لیزر مناسب، ترکیب‌های تجویزی) در این مرحله کارآمدترند — و انتخاب نوع لیزر برای ملاسما تخصصی است، چون لیزر نامناسب می‌تواند بدترش کند. محصولات بدون نسخه در صفحه‌ی لک و تیرگی.
سؤالات متداول
قوی‌ترین کرم ضد لک بدون نسخه کدام است؟
ترکیب ترانگزامیک اسید و نیاسینامید، و بعد از آن رتینول. ولی «قوی‌ترین» برای پوست حساس لزوماً بهترین نیست.
کرمهای ضد لک گیاهی مؤثرند؟
بعضی عصارهها اثر ملایم روشنکنندگی دارند، ولی هیچکدام جای مواد اثباتشده را نمیگیرند.
چند ماه باید استفاده کنم؟
حداقل سه ماه برای قضاوت. برای ملاسما، درمان نگهدارنده معمولاً دائمی است.
می‌شود چند ماده‌ی ضد لک را با هم زد؟
دو تا کافی است و بیشتر از آن ریسک تحریک دارد؛ تحریک یعنی لک جدید.
به‌روزرسانی: · نویسنده: تیم محتوای لوند · سیاست محتوا
مقاله‌های مجله‌ی لوند بر پایه‌ی منابع علمی و تجربه‌ی فروش محصولات مراقبت پوست نوشته می‌شوند و جنبه‌ی آموزشی دارند؛ جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نیستند. هر جا مشکلی به پزشک نیاز دارد، همین را صریح می‌گوییم.
لک و تیرگی 
لک و تیرگی 
لک و تیرگی